Wystąpienie: Tadeusz Tomaszewski

Oświadczenie poselskie w sprawie zmiany przepisów dotyczących administracyjnych kar pieniężnych za nieterminowe zawiadomienie o zbyciu pojazdu

Szanowny Panie Marszałku! Szanowna Izbo! Problem administracyjnych kar pieniężnych za nieterminowe zawiadomienie o zbyciu pojazdu wynika z obowiązujących przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r., Prawo o ruchu drogowym, dotyczących nakładania administracyjnych kar pieniężnych na właścicieli pojazdów, którzy nie dopełnili w ustawowym terminie obowiązku zawiadomienia starosty o zbyciu pojazdu.

Zgodnie z art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy - Prawo o ruchu drogowym właściciel pojazdu jest zobowiązany do zawiadomienia właściwego starosty o jego zbyciu w terminie 30 dni. Niedopełnienie tego obowiązku skutkuje nałożeniem administracyjnej kary pieniężnej w wysokości 250 zł, stosownie do art. 140mb ust. 6 tej ustawy.

Problem dokładniej stanowi jednak treść art. 140n ust. 6 ustawy, Prawo o ruchu drogowym, który wyłącza stosowanie art. 189d-189f Kodeksu postępowania administracyjnego do wskazanych kar pieniężnych. W konsekwencji organ administracji nie ma możliwości odstąpienia od nałożenia kary i poprzestania na pouczeniu na podstawie art. 189f KPA, nawet w sytuacji, gdy naruszenie obowiązku miało charakter incydentalny, a opóźnienie było niewielkie.

W praktyce zdarzają się przypadki, w których kara w wysokości 250 zł przewyższa wartość sprzedanego pojazdu. Dotyczy to przede wszystkim starszych, wyeksploatowanych samochodów czy motocykli, których wartość rynkowa jest niewielka. W takich sytuacjach wysokość sankcji może pozostawać w istotnej dysproporcji do wartości zbytego mienia.

Nie można również pomijać sytuacji materialnej obywateli. Dla części osób, szczególnie emerytów, rencistów czy osób osiągających niskie dochody, kwota 250 zł stanowi znaczące obciążenie domowego budżetu. Tymczasem przepisy nie przewidują możliwości indywidualnego uwzględnienia tych okoliczności przy podejmowaniu decyzji o odstąpieniu od nałożenia kary.

W rezultacie osoba, która spóźniła się ze zgłoszeniem zbycia pojazdu zaledwie o kilka dni, może zostać potraktowana w taki sam sposób jak osoba, która przez wiele miesięcy świadomie ignorowała ustawowy obowiązek.

Takie rozwiązanie wydaje się być nadmiernie rygorystyczne i nie uwzględnia w wystarczającym stopniu zasady proporcjonalności. Państwo powinno mieć możliwość odróżnienia świadomego i uporczywego naruszania przepisów od zwykłego przeoczenia czy niewielkiego opóźnienia, szczególnie gdy obywatel dobrowolnie dopełnił zaległego obowiązku.

Nie chodzi tu o kwestionowanie zasadności obowiązku terminowego zawiadamiania o zbyciu pojazdu. Jest on niezbędny dla zapewnienia aktualności danych w Centralnej Ewidencji Pojazdów oraz prawidłowego funkcjonowania systemu rejestracji pojazdów. Wątpliwości budzi natomiast brak możliwości uwzględnienia przez organ szczególnych okoliczności konkretnej sprawy.

W praktycznej ocenie pracownika jednostki samorządu zasadne byłoby przywrócenie możliwości stosowania art. 189f Kodeksu postępowania administracyjnego w sprawach dotyczących nieterminowego zawiadomienia o zbyciu pojazdu. Przepis ten pozwala, po spełnieniu określonych przesłanek, odstąpić od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestać na pouczeniu.

Prawo powinno być nie tylko skuteczne w egzekwowaniu obowiązków, ale również sprawiedliwe i uwzględniające rzeczywiste okoliczności naruszenia. Administracyjna kara pieniężna powinna przede wszystkim mobilizować obywateli do przestrzegania przepisów, a nie prowadzić do sytuacji, w których nawet drobne uchybienie skutkuje nieuchronną sankcją, bez możliwości indywidualnej oceny sprawy.

Przywrócenie możliwości odstąpienia od nałożenia kary w uzasadnionych przypadkach pozwoliłoby zachować skuteczność obowiązujących regulacji, a jednocześnie zwiększyłoby zaufanie obywateli do organów administracji publicznej.